Een waarborgsom bij de verkoop van een woning is een geldbedrag dat de koper betaalt als zekerheid voor de verkoper. Dit bedrag bedraagt doorgaans 10% van de koopsom en wordt gestort nadat de ontbindende voorwaarden zijn verlopen. De waarborgsom bewijst dat de koper serieus is en beschermt de verkoper als de koop onverwacht niet doorgaat. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de waarborgsom, van de hoogte tot de terugbetaling.
Hoe hoog is de waarborgsom bij een woningverkoop?
De waarborgsom bij de verkoop van een woning bedraagt in Nederland standaard 10% van de overeengekomen koopsom. Als je een woning verkoopt voor €400.000, betaalt de koper dus €40.000 als waarborgsom. Dit percentage is geen wettelijke verplichting, maar is zo gangbaar in de Nederlandse vastgoedpraktijk dat het als standaard geldt.
In de koopovereenkomst leggen koper en verkoper de exacte hoogte van de waarborgsom schriftelijk vast. In theorie kunnen partijen onderling een ander bedrag afspreken, maar afwijken van de 10%-norm is ongebruikelijk en kan bij de andere partij vraagtekens oproepen. Een hogere waarborgsom geeft de verkoper extra zekerheid; een lagere waarborgsom kan de onderhandelingspositie van de koper verzwakken.
De waarborgsom wordt niet rechtstreeks aan de verkoper overgemaakt. Het bedrag wordt gestort op de derdengeldenrekening van de notaris, zodat het veilig bewaard blijft totdat de overdracht plaatsvindt.
Wanneer moet de waarborgsom betaald worden?
De koper betaalt de waarborgsom nadat de ontbindende voorwaarden zijn verlopen en niet zijn ingeroepen. In de meeste koopovereenkomsten geldt een termijn van twee tot drie werkdagen na het verstrijken van de ontbindende voorwaarden. De exacte datum staat altijd vermeld in de koopovereenkomst.
Ontbindende voorwaarden zijn afspraken die de koper het recht geven de koop te ontbinden zonder financiële gevolgen, bijvoorbeeld als de financiering niet rondkomt of als de bouwkundige keuring een ernstig gebrek aan het licht brengt. Zodra deze periode zonder problemen is verlopen, is de koop in principe definitief en volgt de storting van de waarborgsom.
Kan de koper de waarborgsom niet zelf ophoesten? Dan is een bankgarantie een veelgebruikt alternatief. Meer hierover lees je in de volgende sectie.
Wat is het verschil tussen een waarborgsom en een bankgarantie?
Een waarborgsom is een bedrag dat de koper daadwerkelijk uit eigen middelen op de rekening van de notaris stort. Een bankgarantie is een schriftelijke verklaring van een bank die garandeert dat zij het bedrag uitkeert als de koper zijn verplichtingen niet nakomt. Het financiële effect voor de verkoper is gelijk; het verschil zit in de herkomst van het geld.
Waarborgsom: eigen geld op de notarisrekening
Bij een waarborgsom haalt de koper het bedrag uit eigen spaargeld of een overbruggingskrediet. Het geld staat direct geblokkeerd op de derdengeldenrekening van de notaris. Dit geeft de verkoper concrete zekerheid: het geld is er al.
Bankgarantie: zekerheid via de bank
Bij een bankgarantie hoeft de koper het geld niet direct beschikbaar te hebben. De bank staat garant en keert het bedrag uit als de koper wanprestatie pleegt. Een bankgarantie kost doorgaans een klein percentage van het gegarandeerde bedrag per jaar. Voor kopers die hun spaargeld liever niet vastzetten, is dit een handige oplossing.
Beide vormen zijn juridisch gelijkwaardig. Welke vorm van toepassing is, spreek je af in de koopovereenkomst.
Wat gebeurt er met de waarborgsom als de koop niet doorgaat?
Als de koop niet doorgaat nadat de ontbindende voorwaarden zijn verlopen, vervalt de waarborgsom in principe aan de verkoper als schadevergoeding. De verkoper heeft dan recht op 10% van de koopsom, omdat de koper zijn contractuele verplichting niet nakomt. Gaat de koop niet door binnen de ontbindende voorwaardenperiode, dan krijgt de koper de waarborgsom volledig terug.
Het maakt daarbij uit wie verantwoordelijk is voor het mislukken van de koop:
- Koper trekt zich terug zonder geldige reden: de verkoper heeft recht op de waarborgsom als schadevergoeding.
- Koper roept een ontbindende voorwaarde in: de koop wordt ontbonden en de koper krijgt de waarborgsom terug.
- Verkoper trekt zich terug: de koper krijgt de waarborgsom terug en kan bovendien aanspraak maken op een schadevergoeding van 10% van de koopsom van de verkoper.
De notaris beheert het geld en maakt het pas over nadat duidelijk is wie er recht op heeft.
Kan een verkoper de waarborgsom opeisen als schadevergoeding?
Ja, een verkoper kan de waarborgsom opeisen als de koper zijn verplichtingen niet nakomt en de ontbindende voorwaarden al zijn verlopen. De waarborgsom dient in dat geval als een gefixeerde schadevergoeding van 10% van de koopsom. De verkoper hoeft zijn werkelijke schade niet aan te tonen om aanspraak te maken op dit bedrag.
In de standaard NVM-koopovereenkomst is dit recht op schadevergoeding uitdrukkelijk vastgelegd. De verkoper heeft twee opties:
- De waarborgsom opeisen als gefixeerde schadevergoeding van 10%.
- Nakoming van de koopovereenkomst eisen via de rechter, eventueel aangevuld met een vordering op aanvullende schadevergoeding als de werkelijke schade hoger is dan 10%.
De verkoper kan niet beide opties tegelijk inzetten. Kies je voor de waarborgsom, dan is daarmee de schadekwestie in principe afgehandeld. Wil je meer schadevergoeding, dan moet je dat via de rechter vorderen en je werkelijke schade bewijzen.
Wanneer krijgt de koper de waarborgsom terug?
De koper krijgt de waarborgsom terug op het moment van de juridische overdracht bij de notaris. Het bedrag dat op de derdengeldenrekening staat, wordt dan verrekend met de totale koopsom. De koper betaalt de resterende koopsom en de waarborgsom wordt daarin meegenomen. De koper ontvangt het bedrag dus niet letterlijk terug, maar het wordt verrekend.
Er zijn situaties waarbij de koper de waarborgsom wél direct terugkrijgt:
- De koop wordt ontbonden op grond van een ontbindende voorwaarde, zoals het niet verkrijgen van financiering.
- De verkoper schiet tekort en de koop gaat niet door door zijn toedoen.
- Beide partijen komen in onderling overleg overeen de koopovereenkomst te ontbinden.
In al deze gevallen geeft de notaris de waarborgsom terug aan de koper, nadat beide partijen schriftelijk akkoord zijn gegaan of een rechter uitspraak heeft gedaan.
Hoe wij helpen bij de verkoop van jouw woning
Een woning verkopen gaat verder dan een koopovereenkomst ondertekenen. De waarborgsom, ontbindende voorwaarden en het notarisproces zijn onderdelen van een groter geheel waarbij elke stap telt. Urban Homies begeleidt je door het volledige verkoopproces, van de eerste waardebepaling tot de sleuteloverdracht bij de notaris.
Wat we voor je doen:
- Waardebepaling en marktonderzoek zodat je woning voor de juiste prijs in de markt wordt gezet.
- Professionele presentatie met fotografie en een op maat gemaakte advertentie.
- Onderhandelingsbegeleiding inclusief advies over de waarborgsom en koopvoorwaarden.
- Volledige procesbegeleiding van strategie tot notaris en nazorg.
Wil je weten wat jouw woning waard is of hoe wij het verkoopproces voor jou aanpakken? Bekijk onze verkoopbegeleiding of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
